In 1977, tijdens de politieke onrust van de Braziliaanse militaire dictatuur, vlucht voormalig professor en weduwnaar Armando Solimões voor de overheid richting Recife, waar zijn jonge zoon Fernando bij zijn schoonfamilie woont. Hij komt terecht in een opvanghuis van de voormalige anarchocommuniste Dona Sebastiana, waar hij de naam Marcelo aanneemt en bevriend raakt met andere politieke dissidenten. Via zijn netwerk krijgt hij een baan bij een identiteitsbureau, waar hij tussendoor op zoek gaat naar dossiers over zijn overleden moeder, van wie hij zich maar weinig herinnert. Ondertussen worden in São Paulo twee huurmoordenaars ingehuurd door de directeur van een groot electriciteitsbedrijf om Armando te vermoorden.

De Braziliaanse regisseur Kleber Mendonça Filho begon zijn carrière als filmcriticus, tot hij in 2002 zijn aandacht verlegde naar het maken van korte films en documentaires. Tien jaar later volgde zijn debuut ‘Neighboring Sounds’, dat het eindejaarslijstje van The New York Times haalde. In de jaren die volgde maakte hij nog twee films (‘Aquarius’ (2016) en ‘Bacurau’ (2019)) steeds hoge ogen gooide op het filmfestival van Cannes. Achter gezien lijkt het de opmaat naar zijn ‘O Agente Secreto’ een film die vorig jaar in Cannes in première ging, waar hij direct alom geprezen werd en uiteindelijk zelfs de meest bekroonde film van het festival werd. Het zou het begin van een heuse triomftocht worden. Zo won de film de prijs voor Beste Acteur in een Film – Drama (Wagner Moura) en Beste Buitenlandse Film bij de meest recente Golden Globes uitreiking en is de film genomineerd voor maar liefst vier Oscars, waaronder die voor Beste Film.

Zoals gezegd is de hoofdrol voor Wagner Moura, die hier hoge ogen gooit met zijn rol als politieke vluchteling. Moura brak door met zijn rol als kapitein Nascimento in de twee ‘Tropa de Elite’-films, maar wist pas echt het publiek te veroveren toen hij rol van drugsbaron Pablo Escobar op zich nam in de Netflix-misdaadserie Narcos. Het leverde hem zijn eerste Golden Globe-nominatie op. Ondertussen had hij met een rol in ‘Elysium’ zijn debuut gemaakt in Hollywood. Echter, in plaats van zich te verliezen in rolletjes als tweede viool in de States maakte hij zeer bewuste carrière keuzes (‘Civil War’ (2024)) en verloor hij ook nooit zijn band zijn thuisland.

En nu is daar dus ‘The Secret Agent’, zoals de internationale titel van ‘O Agente Secreto’ luidt. Een film die op trage, broeierige wijze laat zien hoe mensen leven onder de onderdrukking van een militaire dictatuur. De film beweegt zich soms tergend traag voort met een verhaalstructuur die als onnodig ingewikkeld ervaren kan worden. Enige punt van kritiek daarnaast is dan ook de pittige speelduur van ruim tweeënhalf uur. Naast de ijzersterke acteerprestaties is de film verder op alle vlakken raak. Dat begint als gelijk met een dijk van een openingsscène waarbij Marcelo met zijn knalgele Volkswagen kever een stop maakt bij een benzinestation. De sfeer wordt gelijk gezet en de film pakt je. Hierna volgen verschillende tijdsprongen, waarbij het verhaal non-liniear verteld wordt. Geen lichte kost, maar per saldo wel een krachtig eerbetoon aan een ieder die ooit door een dictatuur is getroffen.

The Secret Agent toont op broeierige wijze de harde realiteit van de militaire dictatuur van de jaren 70 in Brazilië. We krijgen een wereld te zien onderdrukt door een dictatuur die zich niet constant laat zien, maar die wil continu voelbaar is als een broeierige deken. Je zou haast vergeten dat de film ook op visueel vlak het nodige in petto heeft. Zo is daar het indrukwekkend opgetuigde tijdsbeeld, met een shot door een raam als hoogtepunt. De hele film ademt dan ook ambitie en kwaliteit en wordt gesteun door een sterk script, voortreffelijke acteerprestaties en een emotionele diepgang die je langzaam naar een treffende climax voert.