Rusland, begin jaren negentig. In de chaos na de val van de Sovjet-Unie stippelt een jonge theater- en televisieregisseur Vadim Baranov zijn pad uit. Eerst als kunstenaar, later als reality-tv-producer, waarna hij wordt opgenomen in de binnenste cirkel van de macht. Als geslepen spindoctor construeert hij zorgvuldig het imago van de voormalige KGB-agent Vladimir Poetin en geeft hij vorm aan het nieuwe Rusland en vervaagt hij de grenzen tussen waarheid en leugen, geloof en manipulatie. Jaren later, na zich in stilte en in mysterie gehuld te hebben, opent Baranov zich eindelijk en onthult de duistere geheimen van het regime dat hij hielp opbouwen.

‘Le Mage du Kremlin’ is de debuutroman van Giuliano da Empoli. Het boek sloeg in als een bom en groeide al snel uit tot een internationale bestseller. De auteur beschrijft in de roman zijn denkbeeldige ontmoeting met de enigmatische Vadim Baranov, waarna zich een verhaal ontvouwt waarin Baranov vertelt over zijn jeugd en zijn bijdrage aan de politieke opkomst van Vladimi ‘de Tsaar’ Poetin. De kracht van het boek ligt in de wisselwerking tussen fictie en realiteit: het verhaal wordt constant afgezet tegen historische feiten, waarvan er vele direct betrekking hebben op het regime van Poetin. Belangrijk detail is dat Baranov volledig fictief is, al deelt hij flink wat overeenkomsten met de Russische politicus Vladislav Surkov. Soerkov stond bekend als het meesterbrein achter Poetins politieke strategie en de ‘geleide democratie’ in Rusland, totdat hij in 2020 uit de gratie viel.

De verfilming van deze bestseller (in het Nederlands ook wel bekend onder de boektitel ‘De Kremlinfluisteraar’, en internationaal uitgebracht als ‘The Wizard of the Kremlin’) werd in handen gelegd van de gerenommeerde Franse regisseur Olivier Assayas. Hij kreeg de beschikking over een indrukwekkende, internationale sterrencast om dit complexe politieke drama tot leven te wekken. Een belangrijk personage is Rowland, gespeeld door Jeffrey Wright, hij is de Amerikaanse journalist aan wie Baranov zijn verhaal doet. Paul Dano is gecast als Baranov en daar valt genoeg over te zeggen. Zo staat de kwaliteit van Dano als acteur buiten kijf (tenzij je het aan Quentin Tarantino vraagt, schijnt), maar hier past zijn ingetogen acteren eigenlijk niet bij Baranov. Het is hierbij soms moeilijk voor te stellen hoe zijn personage zoveel politieke invloed wist te verwerven. En dat is gelijk een van de minste punten aan deze film. Wat dat betreft is Jude Law als Poetin een stuk beter op dreef. Hij lijkt wellicht niet sprekend, maar zet Poetin sterk neer als koele, berekenende strateeg.

Het filosofische en politieke idee achter het verhaal is natuurlijk waanzinnig interessant. Als kijker krijgen we een blik achter de schermen van de macht. We zien hoe Baranov terugblikt op zijn bewogen carrière en hoe hij al op jonge leeftijd steeds dieper verstrikt raakt in zijn eigen web van politieke manipulatie, media-architectuur en desinformatie. De film laat effectief zien hoe de gevolgen van zijn invloed op de Russische politiek steeds groter worden en uiteindelijk de hele wereldbevolking raken. En toch beklijft het allemaal niet. Dat ligt deels aan de performance van Dano, maar we kunnen er gewoon niet omheen dat de film weinig emotionele diepgang kent en de personages allemaal wat oppervlakkig blijven. Daarnaast kent de film een stevige speelduur van bijna tweeënhalf uur en heeft de film meer dan eens moeite om de aandacht van de kijker vast te houden. En wie een beetje bekend is met alle onderzoeken weet dat Poetin door de jaren heen de opdracht (of goedkeuring) heeft gegeven voor de liquidatie van talloze politieke tegenstanders, critici en overlopers. Het einde mag dan ook eigenlijk geen verrassing heten.

Extra’s: Zoals ondertussen bekend van releases van The Searchers, is er naast de film geen bonusmateriaal op de Blu-ray release te vinden.

The Wizard of the Kremlin had op papier alle ingrediënten voor een zinderende politieke thriller, maar de uitwerking laat te wensen over. Ondanks het fascinerende bronmateriaal en een ijzersterke Jude Law als Poetin, zakt de film door zijn lange speelduur en vlakke personages te vaak weg. Paul Dano overtuigt helaas niet als politiek meesterbrein en de voorspelbare afloop biedt weinig verrassingen. Een gemiste kans, want het ijzingwekkende verhaal van de echte ‘tsaar’ had een krachtiger monument verdiend. Wie hoopt op een diepgravend psychologisch drama achter het Kremlin, blijft na de voorspelbare finale helaas wat onvoldaan achter.

Met dank aan The Searchers in samenwerking met Remain In Light voor het recensie-exemplaar.